Đau rễ thần kinh cổ là gì?
Đau rễ thần kinh cổ (Cervical Radiculopathy) là tình trạng rễ thần kinh cổ bị chèn ép hoặc kích thích, thường do:
- thoát vị đĩa đệm,
- thoái hóa cột sống cổ,
- hẹp lỗ liên hợp,
- gai xương.
Bệnh gây đau lan từ cổ xuống vai và cánh tay kèm tê, yếu hoặc rối loạn cảm giác theo phân bố rễ thần kinh.
7
Triệu chứng lâm sàng thường gặp
1. Đau đầu vùng chẩm
Đây là triệu chứng khá phổ biến.
Bệnh nhân có thể:
- đau vùng gáy,
- lan lên vùng chẩm,
- tăng khi vận động cổ.
2. Đau cổ
Đau cổ thường:
- khởi phát âm thầm,
- tăng khi xoay hoặc ngửa cổ,
- có thể liên quan:
- thoát vị đĩa đệm,
- hoặc thoái hóa khớp liên mấu.
Cơn đau đôi khi lan:
- lên vai,
- vùng cơ thang,
- hoặc vùng liên bả vai.
3. Đau lan xuống tay
Bệnh nhân thường mô tả:
- đau âm ỉ,
- lan từ cổ xuống cánh tay.
Đôi khi đau:
- lan không theo khoanh da rõ ràng,
- hoặc lan theo phân bố rễ thần kinh.
5
4. Tê và dị cảm
Rễ C6
- Tê ngón cái
- Dị cảm mặt ngoài cẳng tay
Rễ C7
- Tê ngón giữa
Rễ C8
- Tê ngón áp út và ngón út
5. Yếu cơ
Bệnh nhân có thể:
- khó nâng tay quá đầu,
- giảm lực nắm bàn tay,
- khó thực hiện động tác tinh tế.
Khám lâm sàng theo từng rễ thần kinh
Rễ C4
Triệu chứng
- Đau và tê vùng nền cổ
- Scapular winging (xương bả vai nhô)
Rễ C5
Yếu cơ
- Cơ delta
- Cơ nhị đầu
Phản xạ
- Giảm phản xạ gân cơ nhị đầu
Rối loạn cảm giác
- Đau và tê vai trên và mặt ngoài cánh tay
Rễ C6
Yếu cơ
- Cơ cánh tay quay
- Duỗi cổ tay
Phản xạ
- Giảm phản xạ cánh tay quay
Dị cảm
- Ngón cái
- Mặt quay cẳng tay
Rễ C7
Đây là rễ thần kinh bị ảnh hưởng thường gặp nhất trong nhiều nghiên cứu.
Yếu cơ
- Cơ tam đầu
- Gấp cổ tay
Phản xạ
- Giảm phản xạ tam đầu
Dị cảm
- Ngón giữa
Rễ C8
Yếu cơ
- Gấp đốt xa ngón giữa và ngón trỏ
- Giảm vận động tinh tế bàn tay
Dị cảm
- Ngón út và ngón áp út
Lưu ý
Tổn thương rễ C8 khá hiếm và dễ nhầm với:
- bệnh lý thần kinh trụ.
Rễ T1
Triệu chứng
- Yếu cơ nội tại bàn tay
- Tê vùng nách
Có thể kèm
- Hội chứng Horner cùng bên
Các nghiệm pháp gợi ý đau rễ thần kinh cổ
1. Nghiệm pháp Spurling
Cách thực hiện
- Ngửa cổ
- Xoay về bên đau
- Nghiêng cổ
- Ấn dọc trục
Nếu gây đau lan xuống tay cùng bên → gợi ý chèn ép rễ thần kinh.
6
Ý nghĩa
- Độ đặc hiệu cao
- Nhưng độ nhạy không cao
2. Shoulder Abduction Test
Dấu hiệu dương tính
Khi bệnh nhân đặt tay lên đầu:
- triệu chứng giảm đau hoặc giảm tê.
Cơ chế
Động tác này:
- giảm căng lên rễ thần kinh bị chèn ép.
Giá trị
Giúp phân biệt:
- bệnh lý cột sống cổ,
- với bệnh lý vai.
3. Upper Limb Tension Test
Đánh giá:
- kích thích thần kinh ngoại biên,
- và căng rễ thần kinh.
4. Valsalva Maneuver
Làm tăng áp lực nội tủy và có thể:
- gây tăng đau rễ thần kinh.
5. Neck Distraction Test
Kéo giãn cổ giúp:
- giảm áp lực chèn ép,
- giảm triệu chứng đau lan.
Đánh giá dấu hiệu chèn ép tủy cổ
Trong trường hợp thoát vị đĩa đệm trung tâm lớn, cần tìm dấu hiệu:
- bệnh lý tủy cổ (myelopathy),
- dáng đi bất thường,
- tăng phản xạ,
- Babinski,
- yếu hai chân,
- rối loạn cơ tròn.
4
Kết luận
Đau rễ thần kinh cổ là bệnh lý thường gặp do chèn ép rễ thần kinh vùng cột sống cổ.
Triệu chứng điển hình gồm:
- đau cổ,
- đau lan tay,
- tê,
- yếu cơ,
- giảm phản xạ.
Khám lâm sàng kết hợp các nghiệm pháp đặc hiệu và chẩn đoán hình ảnh giúp xác định chính xác vị trí tổn thương và hướng điều trị phù hợp.
