Giới thiệu

Hội chứng Hip–Spine (Hip-Spine Syndrome) được mô tả lần đầu bởi Offerski và Macnab vào năm 1983. Đây là tình trạng bệnh lý ở khớp háng và cột sống thắt lưng cùng tồn tại ở bệnh nhân lớn tuổi, gây nên các triệu chứng chồng lấp khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn.

Ban đầu, hội chứng này được mô tả ở những bệnh nhân có:

• đau lưng dưới,
• đau vùng bẹn,
• thoái hóa khớp háng,
• và thoái hóa cột sống thắt lưng.

Hiện nay, khái niệm này đã được mở rộng, bao gồm nhiều bệnh lý khác nhau của khớp háng và cột sống.

Những bệnh lý thường gặp trong hội chứng Hip–Spine

Bệnh lý khớp háng

Bao gồm:

• Thoái hóa khớp háng
• Femoroacetabular impingement (FAI)
• Rách sụn viền ổ cối
• Loạn sản khớp háng
• Bệnh lý gân cơ dạng háng

Bệnh lý cột sống

Bao gồm:

• Thoái hóa cột sống thắt lưng
• Thoái hóa khớp liên mấu
• Hẹp ống sống thắt lưng
• Đau khớp cùng chậu

Triệu chứng điển hình

Bệnh nhân có thể xuất hiện nhiều triệu chứng chồng lấp như:

• Đau lưng dưới (Low back pain)
• Đau vùng bẹn
• Đau mông
• Đau lan xuống chân

6

Điều này khiến việc xác định nguồn gốc cơn đau trở nên khó khăn, đặc biệt ở người lớn tuổi có nhiều bệnh lý thoái hóa đi kèm.

Phân loại hội chứng Hip–Spine

Hội chứng Hip–Spine được chia thành 4 nhóm chính:

1. Hội chứng đơn giản (Simple Hip-Spine Syndrome)

Trong trường hợp này, nguyên nhân đau xuất phát chủ yếu từ:

• hoặc khớp háng,
• hoặc cột sống.

Ví dụ:

• Bệnh lý cột sống gây đau lan xuống vùng bẹn nhưng khớp háng bình thường.
• Hoặc bệnh lý khớp háng gây đau lan vùng thắt lưng mà không có tổn thương cột sống.

6

2. Hội chứng thứ phát (Secondary Hip-Spine Syndrome)

Triệu chứng ở háng và cột sống có liên quan với nhau.

Điều này có nghĩa:

• bệnh lý khớp háng làm thay đổi tư thế và gây đau cột sống,
• hoặc bệnh lý cột sống ảnh hưởng đến cơ sinh học của khớp háng.

Ví dụ:

• Thoái hóa khớp háng gây nghiêng khung chậu và đau lưng mạn tính.

3. Hội chứng phức tạp (Complex Hip-Spine Syndrome)

Bệnh nhân có đồng thời:

• tổn thương khớp háng,
• và tổn thương cột sống,

nhưng rất khó xác định đâu là nguyên nhân chính gây đau.

Đây là nhóm khó chẩn đoán nhất trong thực hành lâm sàng.

4. Chẩn đoán nhầm (Misdiagnosis)

Một số trường hợp có biểu hiện giống hội chứng Hip–Spine nhưng nguyên nhân thực sự lại không đến từ háng hoặc cột sống.

Ví dụ:

• bệnh lý nội tạng,
• bệnh lý tiết niệu,
• bệnh lý phụ khoa,
• hoặc đau thần kinh ngoại biên.

Khám lâm sàng và chẩn đoán

Do triệu chứng chồng lấp, cần đánh giá đồng thời cả:

• khớp háng,
• cột sống thắt lưng.

Khám khớp háng

Bao gồm:

• đánh giá biên độ vận động,
• nghiệm pháp FADIR/FABER,
• xác định đau vùng bẹn.

Khám cột sống

Bao gồm:

• nghiệm pháp nâng chân thẳng (Straight Leg Raise),
• nghiệm pháp căng thần kinh đùi,
• đánh giá phản xạ chi dưới,
• đánh giá dáng đi.

5

Vai trò của chẩn đoán hình ảnh

Các phương tiện thường được sử dụng:

• X-quang khớp háng và cột sống,
• MRI cột sống thắt lưng,
• MRI khớp háng,
• Siêu âm.

Nếu vẫn chưa xác định rõ nguồn đau, có thể:

• tiêm nội khớp háng dưới hướng dẫn siêu âm hoặc màn tăng sáng.

Việc giảm đau sau tiêm giúp xác định nguồn gốc triệu chứng từ khớp háng.

Nội soi khớp háng (Hip Arthroscopy)

Trong một số trường hợp:

• rách sụn viền,
• FAI,
• tổn thương nội khớp háng,

nội soi khớp háng vừa có giá trị chẩn đoán vừa điều trị.

Kết luận

Hội chứng Hip–Spine là một tình trạng lâm sàng phức tạp do sự chồng lấp giữa bệnh lý khớp háng và cột sống thắt lưng.

Đặc điểm quan trọng nhất là:

• đau lưng dưới,
• đau vùng bẹn,
• đau lan chân,
• và khó xác định chính xác nguồn đau.

Việc khám kỹ cả háng và cột sống, kết hợp chẩn đoán hình ảnh phù hợp, có vai trò then chốt giúp đưa ra hướng điều trị chính xác và hiệu quả.